Charakter UE
1. Sam Traktat UE nie nadaje UE wprost podmiotowości prawnej. Dotyczy zarówno prawa międzynarodowego oraz osobowości prawnej w rozumieniu prawa krajowego.
2. UE nie posiada własnych kompetencji. Kompetencje posiada tylko wspólnota w obrębie filaru I. W obrębie filaru II i III działanie Państw Członkowskich w oparciu o wspólnotę prawa rządowego.
3. Instytucje UE- jedyna instytucją UE jest Rada Europy, której dotyczy art. 4 Traktatu o UE. Pozostałe instytucje w ramach Traktatu działają na zasadzie wypożyczenia tzn. wypożyczenie to polega, na że państwo członkowskie korzysta z instytucji wspólnotowych dla osiągnięcia konkretnego celu w oparciu o wspólnotę międzynarodową.
Obecny status prawny UE
UE jest szczególną strukturą o charakterze sun generis w ramach, której państwo członkowskie współpracuje na poziomie międzynarodowym. Jest struktura, która nie posiada podmiotowości prawnej, funkcjonuje w oparciu o Traktat UE (umowy międzynarodowej), ma charakter dynamiczny, jako taka znajduje się w ramach rozwoju (in statu nostendi). Punktem docelowym jest osiągniecie podmiotu prawnego- międzynarodowego albo w oparciu o wyrażenie zapisu w traktacie, lub o nadanie UE cech, które będą przesadzać o charakterze UE jako podmiotu międzynarodowego.
W Traktacie w drodze wyraźnego przepisu wybrana została tu pierwsza metoda.
Podmioty Prawa Europejskiego ( 3 podmioty)
1. Członkowie Państw
2. Instytucje
3. Jednostki a od 1992 r. obywatele UE
1.Członkowie Państw:
Najważniejszą cecha jest to, że są to podmioty pierwotne, co oznacza, że wspólnoty europejskie zostały powołane do życia w oparciu o swobodna decyzję państw członkowskich, czyli mają charakter wtórny, ponieważ powołane zostały do życia przez państwa członkowskie.
Art. 10 TWE- mówi o zasadzie lojalności wobec WE.
Ten artykuł zawiera pod adresem państw dwa obowiązki:
pierwotny
Charakter pierwotny- uczynienie wszystkiego do osiągnięcia celu wspólnoty. Jest to obowiązek lojalności, pozytywny, ponieważ państwo członkowskie jest zobowiązane do działania pozytywnego.
- charakter działań negatywnych oznaczać może, że Państwa Członkowskie obowiązane są do zaniechania wszelkich działań, które mogłyby zagrozić osiągnięciu celu wspólnoty.
Art. 10 TWE- z tego obowiązku lojalności wynika szereg obowiązków o charakterze szczególnym (TS sformułował je)
- pełna i efektywna implementacja (wdrożenie prawa wspólnotowego do systemu prawa UE)
- zapewnienie, że każdy podmiot prywatny, który dochodzi roszczeń w oparciu o prawa wspólnotowe, korzysta z ochrony prawnej o charakterze rzeczywistym i skutecznym. Jest to obowiązek zapewnienia skuteczności, ochrony prawnej,
- obowiązek naprawienia szkody wynikłej z nie implementowania prawa lub z nieprawidłowej implementacji. Każdy ma w takiej sytuacji prawo odszkodowania.
- obowiązek poszanowania integralności systemu instytucjonalnego wspólnoty. Oznacza to że, żadne z państw członkowskich nie może ingerować w kompetencje powierzone instytucjom oraz w procedury w oparciu o której instytucje funkcjonują.
- obowiązek łączący dodatkowo z art. 22-TWE i to jest obowiązek respektowana zasady, że WE stanowią wspólnotę opartą na prawie. Oznacza to, że państwa członkowskie działają w obrębie prawa wspólnotowego, każdorazowo musi się opierać na przepisach bezwzględnie obowiązujących prawa.
Te pięć obowiązków stanowią podstawę dla zasady wierności i lojalności. Te zasady zawarte są w art. 10 WE.
Jednostki obywatelskie UE
Od 1951 r. do powołania do życia I wspólnoty
Do 1992 r- w tym okresie Jednostki jako podmioty odgrywały rolę za pośrednictwem orzecznictwa sądowego. Na podstawie prawa wspólnotowego Jednostki mogą dochodzić praw podmiotowych, których respektowanie jest obowiązkiem Państw Członkowskich, czyli bezpośredni skutek prowadzi w tym okresie do upodmiotowienia Jednostki, która stała się podmiotem.
W okresie 1951-1992 wszystkie orzeczenia zakładały, że dominującą rolę spełniała Jednostka ( np. importer samochodów- były to podmioty prawa wspólnotowego a obowiązkiem państwa było respektowanie tego prawa).
Upodmiotowienie Jednostki zostaje uzupełnione o pierwszeństwo w razie konfliktu z prawem krajowym. Łączna analiza bezpośrednia i pierwotna daje pełen wyraz Jednostki jako pełnoprawny podmiot Prawa Wspólnotowego. To upodmiotowienie wypływało z prawa sądowego. Proces ten nie zostaje przerwany. W 1992 ten proces wchodzi w nowy etap gdyż Jednostka jest nadal podmiotem prawa, ale zmienia się jej status, ponieważ jednostka staje się obywatelem UE, w rozumieniu TWE
Element uzupełnienia orzeczenia
- art. 17, 22 TWE
Podstawowe zasady obywatelstwa
- zasada komplementarności obywatelstwa- oznacza, że obywatel UE nie zostaje obywatelem krajowym a jedynie uzupełnia obywatelstwo krajowe,
- zasada dotycząca ścisłego związku z Unia a obywatelem krajowym- wyraża się tym, że obywatel UE może być tylko osoba, która jest obywatelem państwa członkowskiego. Obywatelstwo krajowe ma znaczenie konstytutucyjne tworzące obywatelstwo UE. Ten element tworzący polega na tym, że aby zostać obywatelem Unii, najpierw trzeba być obywatelem Państwa członkowskiego.
- zasada kluczowa obywateli Unii- podkreśla, że obywatel UE korzysta z praw zagwarantowanych w TWE oraz jest podmiotem obowiązków, które ten traktat na niego nakłada. ( mówimy o prawach, które są prawami nadanymi o charakterze politycznym i gospodarczym)
Charakter politycznym:
- prawo wyborcze czynne i bierne wyborach do Parlamentu europejskiego i wyborów samorządowych- zgodnie z tymi prawami każdy obywatel UE może wybierać lub zostać wybranym do PE pod warunkiem, że stale zamieszkuje na terenie Państwa Członkowskiego, którego obywatelem nie jest, ale zamieszkuje stale (np. Polak zamieszkujący w Portugalii może zostać wybrany do Parlamentu czy też do samorządu).
- prawo do opieki dyplomatycznej i konsularnej- Każdy obywatel, UE ma prawo do wszelkiej pomocy dyplomatycznej i konsularnej przez Ambasadę konsularna tego państwa europejskiego
- prawo, które jest związane z zasadą przejrzystości działania Instytucji wspólnot i to prawo dotyczy możliwości założenia petycji do PE w sprawach, które dotyczą zakresu działania Wspólnoty oraz w sposób bezpośredni dotyczą danej osoby tzw. Prawo do petycji, z którym jest związane wystąpienia do Rzecznika Praw Obywatelskich ze skargą na działania Instytucji wspólnotowych. Z tymi prawami związane są obowiązki, PE i Rzecznika udzielenia odpowiedzi w sprawie sprawy, która zastała przekazana PE lub Rzecznikowi. Odpowiedzi należy udzielać w tym języku, co zwrócił się obywatel.
Trakat z Astmt.- Dodał trzecie prawo obywatelstwa UE, które przewiduje możliwość napisania przez obywatela UE, do którejkolwiek Instytucji wymienionych w art. 7, i to prawo zostało połączone z udzieleniem odpowiedzi w języku, które pismo zostało napisane.
Art. 17,22- do art. 255 TWE, ten art. Powinien znajdować się w dziale obywatelstwa. Dotyczy każdego obywatela UE lub każdej osoby fizycznej lub prawnej, która zamieszkuje lub na siedzibę na terenie UE, korzysta z prawa dostępu do dokumentów znajdujących się posiadaniu PE, Rady i Komisji. Czyli art. 255 tworzy prawo dostępu do dokumentów, jest uszczegółowiane w aktach prawa wtórnego, które to akty prawa określają warunki dostępu do dokumentów.
Prawa „gospodarcze”, z których korzysta obywatel
Nadaje art. 18- każdy obywatel UE korzysta z prawa do swobodnego przemieszczania się i zamieszkiwania na terytorium jednego z państw członkowskich z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków określonych w katach prawnych, które implementuje Traktat.
Prawo do swobodnego przemieszczania się może być w celu zarobkowym lub turystycznym.
Art. 18 odrywa się od aspektu ekonomicznego a związany jest wprost ze statusem obywatela UE (turysta).
Student korzysta z prawa swobody przemieszczania się jako obywatel a nie jako pracownik. Prawo to oznacza zasada niedyskryminacji.
Obywatel UE w aspekcie gospodarczym odrywa się od statusu ekonomicznego a podkreśla status obywatela UE. Sam fakt bycia obywatelem tworzy osobne prawa.
Instytucje
Istotne jest odróżnienie sfery powołania instytucji oraz funkcjonowania. Inaczej wygląda usytuowanie Instytucji państw członkowskich. W sferze powołania Instytucje są uzależnione od woli państw członkowskich. Instytucja jest podmiotem wtórnym.
Korzysta z niezależności i z autonomiczności. W momencie powołania Państwa Członkowskie akceptują, że Instytucja korzysta z autonomii i niezależności
Cechy charakterystyczne systemu Instytucji
1. W systemie funkcjonowania niezależności, autonomii ( względem państw członkowskich) - odwołanie
2. System Instytucji charakteryzuje się wyposażeniem Instytucji w kompetencje, które mają charakter rzeczywisty. Rzeczywistość ta polega na tym, iż Instytucja korzysta z określonych kompetencji w celu wywołania określonych skutków prawnych. Kompetencje nie mają charakteru wyłącznie deklaracyjnego. Ma wywołać określone cechy prawe, to cechy rzeczywiste.
3. Efektywna demokracja oznacza, że legitymizacja Instytucji do sprawowania władz ma charakter mieszany (demokratyczno- wychowawczy),a we WE nie obowiązuje zasada trójpodziału władzy. Charakter demokratyczny ma, dlatego że jedną z Instytucji jest, PE.
Efektywna demokracja podkreśla, że nie jest to demokracja w rozumieniu klasycznym, ponieważ PE nie jest jedynym prawodawcą, ale swoje kompetencje dzieli z Komisją i Radą UE.
Mówimy, że efektywna demokracja wymieszana jest z elementami władzy wykonawczej ( Rada, Komisja).
Podwójna legitymizacja- oznacza, że ramach wspólnoty europejskiej Instytucje reprezentują dwa rodzaje interesów. Pierwszy element Instytucji to element wspólnoty, reprezentuje je Parlament i Komisja Europejska.
Drugi to element krajowy- Rada UE. W wyniku połączenia tych dwóch Instytucji mamy do czynienia z aktem prawnym będącym wyrazem aktu między dwoma interesantami.
PE jest tą instytucją, która korzysta z legitymizacji demokratycznej, która wywodzi się z wyborów.
Rada UE korzysta z legitymizacji demokratycznej w sposób pośredni, ponieważ przedstawiciele mianowani są przez Rządy Państw Członkowskich a rządy te korzystają z legitymizacji sposób pośredni.
Cecha, która polega na oparciu całego systemu instytucjonalnego o poszanowanie praw członkowskich oraz Rządów prawa może być nazwana cecha aksjologiczną – art. 6 TWE
Zasady systemu instytucjonalnego
1.Fundamentalny ( kompetencji- powierzonych)
Została omówiona we wcześniejszych wykładach
2. Równowagi
W sposób ścisły związana jest kompetencjami powierzonych obowiązków każdej Instytucji. Jest przestrzegany podział kompetencji, znajduje się w Traktacie. Przestrzeganie kompetencji, powstanie Instytucji oznacza, że wykonywanie kompetencji przez poszczególne Instytucje musi zostać każdorazowo poddane kontroli sądowej.
Równowaga Instytucji nie oznacza, że Instytucje wspólnotowe wyposażone są w kompetencje, których waga i znaczenie odpowiada kompetencjom pozostałych kompetencji Instytucji. Nie ma równowagi między Instytucjami gdyż jedne mają więcej kompetencji a jedne mniej.
3. Przejrzystości
Jest omówiona w Traktacie Amsterdamskim
4. Otwartości
Została omówiona przy prawie obywateli do dostępu do dokumentów
5. Rządów prawa
Obowiązkiem każdej Instytucji jest działanie na podstawie i w ramach przepisów prawa- art. 230TWE- skarga o unieważnienie-, jeżeli Instytucja działa niezgodnie z prawem.
6. Dobrej administracji- jest to zasada ogólna
Oznacza, że w procesie funkcjonowania i wykonywania swoich kompetencji Instytucje gwarantują, że adresat aktu prawnego korzysta z określonych gwarancji procesowych:
- prawo do bycia wysłuchanym
- prawo do zapoznania się z dowodami na podstawie, których akt prawa jest wydawany
- prawo do obrony
- prawo do zaskarżenia niekorzystnego dla siebie aktu prawnego
- gwarantowanie o postaci należytej staranności instytucji, która oznacza, że każdy ma prawo domagania się, aby jego sprawa została rozstrzygana w sposób fachowy, bezstronny oraz rozsądny
Naruszeni zasady prowadzi do unieważnienia aktu prawnego z naruszeniem aktu prawnego
7. Efektywnej kontroli sądowej
Działalność instytucji wspólnotowej każdorazowo poddane są kontroli legalności przez TS i sąd I instancji – art. 23. TWE
8. Jednolitości konstytucji
Oznacza że zadania powierzone wspólnocie są wykonywane przez instytucje które zostały powołane w Traktacie
9. Różnorodne funkcjonowanie
Oznacza, że funkcjonowanie oraz kompetencje Instytucji są uzależnione od podstawy prawnej na jakiej działa instytucja w danym przypadku.
10. Wierności wspólnoty
Źródła Prawa UE
- pierwotne
Wszystkie Traktaty od 1951r. oraz wszystkie akty prawne, które dokonano zmian
- wtórne
Dzielą się na szersze i węższe (art. 249 TWE)
źródłami sa akty prawne wymienione w art. 249RWE dotyczące 5 aktów prawnych- rozporządzenia, dyrektywy, decyzji, zaleceń i opinii
Szersze znaczenie- nie patrzymy na nazwę, ale na budowę treści tego aktu prawnego. Badamy czy akt prawny wywołuje skutki prawne- to podstawowe kryterium. Jeżeli dyrektywa budzi skutki prawne oraz jeśli pochodzi od instytucji to jest źródłem prawa w znaczeniu wtórnym
- suj generis
Praca licencjacka Unia Europejska
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz